CIDR ve alt ağ maskesi nedir?
Bir ağdaki IP adresleri gruplar halinde yönetilir. Bu gruba alt ağ (subnet) denir. CIDR gösterimi de grubun büyüklüğünü kısaca yazmanın yoludur: 192.168.1.0/24 gibi. Eğik çizgiden sonraki sayıya önek uzunluğu denir ve adresin kaç bitinin ağı belirlediğini söyler.
Önek ve maske
IPv4 adresi 32 bittir. /24, ilk 24 bitin ağı, kalan 8 bitin cihazları gösterdiği anlamına gelir. Aynı bilgi alt ağ maskesi olarak da yazılır: /24 = 255.255.255.0. Kalan bit sayısı adres sayısını belirler: toplam adres = 2(32 - önek).
| Önek | Maske | Toplam adres | Kullanılabilir |
|---|---|---|---|
| /8 | 255.0.0.0 | 16.777.216 | 16.777.214 |
| /16 | 255.255.0.0 | 65.536 | 65.534 |
| /24 | 255.255.255.0 | 256 | 254 |
| /25 | 255.255.255.128 | 128 | 126 |
| /26 | 255.255.255.192 | 64 | 62 |
| /27 | 255.255.255.224 | 32 | 30 |
| /28 | 255.255.255.240 | 16 | 14 |
| /30 | 255.255.255.252 | 4 | 2 |
| /31 | 255.255.255.254 | 2 | 2 (noktadan noktaya bağlantılar) |
| /32 | 255.255.255.255 | 1 | 1 |
Neden iki adres eksik?
Her alt ağın ilk adresi ağın kendisini (ağ adresi), son adresi ise yayın (broadcast) adresini temsil eder. Bu ikisi cihazlara atanmaz. Bu yüzden /24 ağda 256 adresin 254'ü kullanılabilir. /31 ve /32 bu kuralın istisnalarıdır.
Örnek
192.168.1.10/24 için: ağ adresi 192.168.1.0, yayın adresi 192.168.1.255, kullanılabilir aralık 192.168.1.1 ile 192.168.1.254 arası, maske 255.255.255.0.
Özel adres aralıkları
10.0.0.0/8,172.16.0.0/12ve192.168.0.0/16: ev ve ofis ağlarında kullanılan özel adresler. İnternette yönlendirilmez.100.64.0.0/10: internet sağlayıcıların paylaşımlı adres (CGNAT) kullanımı için ayrılmıştır.169.254.0.0/16: otomatik atanan link-local adresler.
Adres sayısı nasıl hesaplanır?
IPv4 adresi 32 bittir. Önek uzunluğu n ise ağdaki toplam adres sayısı 2^(32-n) olur. Kullanılabilir cihaz adresi sayısı ise bundan ikisi eksiktir: ilk adres ağın kendisini, son adres de yayın (broadcast) adresini gösterir. Örneğin /26 için 2^6 = 64 adres vardır, bunların 62'si cihazlara verilebilir. Yukarıdaki tabloda diğer önekleri görebilirsiniz.
Bir ağı alt ağlara bölmek
Bir /24 ağı dört eşit parçaya bölmek için öneki iki bit uzatırsınız, yani /26 elde edersiniz. Her parça 64 adreslik olur. Örneğin 192.168.1.0/24 ağı şu dört alt ağa ayrılır:
| Alt ağ | Cihaz aralığı | Yayın adresi |
|---|---|---|
| 192.168.1.0/26 | .1 - .62 | 192.168.1.63 |
| 192.168.1.64/26 | .65 - .126 | 192.168.1.127 |
| 192.168.1.128/26 | .129 - .190 | 192.168.1.191 |
| 192.168.1.192/26 | .193 - .254 | 192.168.1.255 |
Alt ağların başlangıç adresleri her zaman bloğun boyutunun katıdır. /26 için bu 64'tür, bu yüzden 0, 64, 128, 192 değerlerini görürsünüz.
Ne zaman alt ağa bölünür?
- Güvenlik: Misafir cihazlarını, kameraları ve akıllı ev cihazlarını iş bilgisayarlarından ayırmak için.
- Performans: Yayın trafiği büyük ağlarda gereksiz yük oluşturur, küçük ağlar bunu sınırlar.
- Düzen: Departmanlara ya da konumlara ayrı aralıklar vermek yönetimi kolaylaştırır.
Boyutları ihtiyaca göre değişen alt ağlar kurmaya VLSM (değişken uzunluklu alt ağ maskesi) denir. Örneğin 50 cihazlı bir ofise /26, iki yönlendirici arasındaki bağlantıya /30 verilebilir.
Özel durumlar
- /32: Tek bir adres. Güvenlik duvarı kurallarında ya da yönlendirmede belirli bir cihazı göstermek için kullanılır.
- /31: Yalnızca iki adres. Yönlendiriciler arası noktadan noktaya bağlantılarda yayın adresi ayrılmadan kullanılabilir (RFC 3021).
- 100.64.0.0/10: Sağlayıcıların CGNAT için ayırdığı paylaşımlı aralık.
- 169.254.0.0/16: Bir cihaz DHCP'den adres alamadığında kendine atadığı bağlantı-yerel adresler. Bu aralıkta bir adres görüyorsanız ağ bağlantınızda sorun var demektir.
- 127.0.0.0/8: Kendi cihazınıza döngü adresleri, ayrıntısı localhost yazısında.
IPv6'da önekler
IPv6'da da aynı önek yazımı kullanılır, ama bloklar çok daha büyüktür. Bir ev ya da ofis ağı genellikle /64 alır, yani tek bir alt ağda 2^64 adres vardır. Sağlayıcılar abonelere çoğunlukla /56 ya da /60 gibi bloklar verir, böylece abone kendi içinde çok sayıda /64 ağı kurabilir. IPv6'da yayın adresi yoktur, bu yüzden "iki adres eksik" kuralı geçerli değildir.
Sık yapılan hatalar
- Maskeyi ve öneki karıştırmak:
255.255.255.0ile/24aynı şeydir. - Çakışan alt ağlar tanımlamak: İki alt ağın adres aralıkları kesişmemelidir.
- Ağ ve yayın adresini cihaza vermeye çalışmak.
- VPN ya da ofis ağıyla ev ağının aynı aralığı (örneğin ikisinin de 192.168.1.0/24) kullanması: Bu durumda yönlendirme karışır. Ev modeminin adres aralığını değiştirmek en kolay çözümdür.